به گزارش سایت اخبار طلا و جواهر گلدنیوز؛ سیدحجت شفائی، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر ایران و عضو کمیسیون معدن اتاق ایران، با تحلیل وضعیت فعلی اعلام کرد: «بازار طلا در ماههای اخیر وارد دورهای شده است که میتوان آن را یک وضعیت رکودی توصیف کرد. این رکود تنها ناشی از تغییرات داخلی نیست، بلکه حاصل همزمانی تحولات سیاسی، اقتصادی و بینالمللی است که ساختار تقاضا و عرضه را تحت تأثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، تحلیل بازار طلا بدون در نظر گرفتن پیوند آن با تحولات کلان انرژی و تجارت جهانی، تصویر دقیقی ارائه نخواهد داد.»
چرا طلا دیگر اولویت اول جهان نیست؟
در سطح جهانی، انتظار سنتی این بود که در شرایط بحران و تنشهای ژئوپلیتیک، تقاضا برای طلا بهعنوان دارایی امن افزایش یابد. با این حال، شفائی معتقد است در وضعیت اخیر، تمرکز اقتصاد جهانی بیش از آنکه بر داراییهای امن مالی مانند طلا باشد، بر تأمین انرژی، نفت و گاز متمرکز شده است. دلیل این تغییر رویکرد روشن است؛ در شرایط اختلال در زنجیره تأمین انرژی، اولویت کشورها از مدیریت ریسک مالی به «مدیریت بقا» و استمرار تولید تغییر مییابد. همین مسئله باعث شد اونس جهانی طلا برخلاف دورههای مشابه گذشته، رشد قابلتوجهی را تجربه نکند و حتی در مقاطعی با کاهش مواجه شود.
واقعیت تلخ بازار داخلی: طلا فروشی برای تأمین نقدینگی
در بازار داخلی ایران، قیمت طلا تحت تأثیر دو متغیر نرخ ارز و قیمت جهانی است. همزمانی کاهش نسبی این دو عامل در مقاطعی، به افت قیمت در بازار داخلی منجر شد، اما شفائی تأکید میکند: «این کاهش به معنای بهبود شرایط یا تعادل عرضه و تقاضا نیست؛ بلکه نشاندهنده کاهش تقاضای واقعی و افزایش رفتارهای احتیاطی است.»
او در ادامه به نکتهای تکاندهنده اشاره کرد: «طلا از یک کالای سرمایهای به یک ابزار نقدشوندگی تبدیل شده است. یعنی بخش قابلتوجهی از بازار به سمت فروش دارایی برای تأمین نقدینگی حرکت کرده، نه خرید برای حفظ ارزش. این تغییر رفتار، نشانه ورود بازار به فاز رکود است؛ چراکه فشار معیشتی و عدم اطمینان اقتصادی، نقش طلا به عنوان پناهگاه سرمایه را کمرنگ کرده است.»
بحران در تمام حلقههای زنجیره ارزش طلا
این رکود تنها به ویترین مغازهها محدود نمیشود. از استخراج در معادن تا فرآوری و تولید مصنوعات، همگی با کاهش فعالیت مواجه شدهاند. وقتی تقاضا در بازار نهایی نباشد، انگیزه استخراج و تولید نیز از بین میرود، چراکه ادامه کار با حاشیه سود پایین یا زیان همراه خواهد بود. در بخش سنگهای قیمتی نیز وضعیت مشابه است؛ محدودیتهای صادراتی و کاهش تقاضای داخلی باعث شده بسیاری از واحدها با کمترین ظرفیت خود کار کنند که نشاندهنده ماهیت ساختاری این رکود است.
خامفروشی و تازیانه تحریم بر پیکر صنعت طلا
یکی از چالشهای قدیمی، ضعف در حوزه فرآوری و فناوری است. شفائی میگوید: «با وجود ذخایر غنی، بخش مهمی از مواد بهصورت خام از کشور خارج میشود. ما در ابتدای زنجیره قوی هستیم اما در فرآوری و تبدیل به محصول نهایی ضعیف عمل میکنیم. نتیجه این است که ارزشافزوده در خارج از کشور ایجاد شده و محصول نهایی با چند برابر قیمت دوباره وارد بازارها میشود.» تحریمها نیز صادرات رسمی را قفل کرده و فعالان داخلی را مجبور به استفاده از مسیرهای غیرمستقیم و پرهزینه کرده است که رقابتپذیری ایران را در بازار جهانی به شدت کاهش میدهد.
هشدار درباره پلتفرمهای آنلاین و «طلای بدون پشتوانه»
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان طلا به موضوع داغ پلتفرمهای خرید و فروش آنلاین نیز پرداخت. او معتقد است اگرچه این پلتفرمها برای شفافیت آمدند، اما اکنون با چالش «نبود پشتوانه واقعی» مواجهاند. در برخی موارد، حجم فروش با ذخایر واقعی طلا همخوانی ندارد که ریسکی بزرگ برای سرمایههای خرد مردم است. همچنین اختلاف قیمت خرید و فروش و وابستگی کاربر به همان پلتفرم برای نقد کردن دارایی، از نگرانیهای جدی این حوزه است. به گفته وی، ضعف در تنظیمگری و نظارت باعث شده این بازار همچنان «نیمهشفاف» باقی بماند.
توصیه نهایی به مردم: از طلای آبسده دوری کنید!
شفائی در پایان با هشدار نسبت به رفتارهای هیجانی گفت: ورود غیرحرفهای به بازار طلا بر اساس تبلیغات، میتواند منجر به زیان مستقیم شود. توصیه اکید این است که معاملات طلا فقط از طریق واحدهای دارای مجوز و بهصورت فیزیکی انجام شود.او همچنین خرید «طلای آبشده» بدون دانش تخصصی را یکی از پرریسکترین رفتارها دانست و تأکید کرد که بهدلیل پیچیدگی در عیارسنجی، این نوع معاملات اغلب به ضرر خریدار تمام میشود، در حالی که خرید مصنوعات استاندارد از واحدهای معتبر، امنیت بسیار بیشتری دارد.
وی اذعان داشت: امروز تحلیل قیمت طلا اولویت نیست، بلکه توجه به ساختارهای زیرین بازار و اصلاح آنها اهمیت دارد. بدون این اصلاحات، نوسانات قیمتی تنها مسکنی موقت خواهند بود.